🌾 ซีโอไลต์ + ปุ๋ยเคมี เมื่อ “กักปุ๋ยให้อยู่กับดิน” สำคัญพอ ๆ กับการใส่ปุ๋ย

🌾 ซีโอไลต์ + ปุ๋ยเคมี เมื่อ “กักปุ๋ยให้อยู่กับดิน” สำคัญพอ ๆ กับการใส่ปุ๋ย

การเพิ่มผลผลิตข้าว อาจไม่ได้อยู่ที่คำถามว่า “ต้องใส่ปุ๋ยมากแค่ไหน?” เพียงอย่างเดียว แต่ต้องถามต่อว่า ปุ๋ยที่ใส่ลงไป พืชสามารถนำไปใช้ได้มากเพียงใด

นี่คือเหตุผลที่ “ซีโอไลต์” ถูกนำมาศึกษาร่วมกับปุ๋ยเคมี เพื่อช่วยจัดการธาตุอาหารให้อยู่ในเขตรากและพร้อมให้ต้นข้าวนำไปใช้ได้นานขึ้น
งานวิจัยในนาข้าวทดลองเปรียบเทียบการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนในปริมาณเท่ากัน คือ 157.5 กก. N/เฮกตาร์ ทั้งแบบใส่ครั้งเดียวและแบ่งใส่ 3 ครั้ง โดยทดลองร่วมกับซีโอไลต์ 10 ตัน/เฮกตาร์

🔬 ซีโอไลต์ช่วยปุ๋ยอย่างไร?
ซีโอไลต์มีโครงสร้างที่ช่วยยึดจับธาตุอาหารที่มีประจุบวก โดยเฉพาะ แอมโมเนียม (NH₄⁺) ทำให้ไนโตรเจนคงอยู่ในดินและทยอยพร้อมให้พืชใช้ได้นานขึ้น งานวิจัยพบว่าการใช้ซีโอไลต์ช่วยเพิ่มความพร้อมใช้ของไนโตรเจน โดยผลเด่นเกิดขึ้นในช่วงแรกของการเจริญเติบโตของข้าว
ขณะเดียวกัน ซีโอไลต์ที่ใช้ในการทดลองมี โพแทสเซียม (K₂O) เป็นองค์ประกอบ และแปลงที่ใช้ซีโอไลต์มีโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดินสูงขึ้น โดยผลดังกล่าวยังพบต่อเนื่องถึงช่วงสืบพันธุ์ของข้าว

🌱 แล้วผลที่ต้นข้าวได้รับล่ะ?
งานวิจัยพบว่า เมื่อใช้ซีโอไลต์ร่วมกับไนโตรเจน ต้นข้าวมีแนวโน้มที่ดีขึ้นทั้ง ระบบราก ชีวมวล ดัชนีพื้นที่ใบ (LAI) และการดูดซึมไนโตรเจน ซึ่งเชื่อมโยงไปถึงผลผลิตในที่สุด
ที่น่าสนใจคือ ใส่ไนโตรเจนครั้งเดียว + ซีโอไลต์ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 7.90 ตัน/เฮกตาร์ ขณะที่การแบ่งไนโตรเจน 3 ครั้งโดยไม่ใช้ซีโอไลต์ให้ 7.74 ตัน/เฮกตาร์ ส่วนผลผลิตสูงสุดคือแบ่งใส่ 3 ครั้งร่วมกับซีโอไลต์ที่ 8.06 ตัน/เฮกตาร์
จึงอาจสรุปแนวคิดได้ง่าย ๆ ว่า
“ซีโอไลต์ไม่ได้ทำหน้าที่แทนปุ๋ย แต่ช่วยให้ระบบดินจัดการธาตุอาหารจากปุ๋ยได้ดีขึ้น”
อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 10 ตัน/เฮกตาร์ หรือประมาณ 1,600 กก./ไร่ เป็นอัตราที่ใช้ภายใต้เงื่อนไขของงานทดลอง ไม่ควรนำไปใช้เป็น “สูตรสำเร็จ” กับนาข้าวทุกพื้นที่โดยไม่พิจารณาชนิดดิน คุณสมบัติของซีโอไลต์ พันธุ์ข้าว และระบบการจัดการปุ๋ยก่อน

🌾 การใช้ปุ๋ยอย่างมีประสิทธิภาพจึงไม่ใช่เพียงการ “เพิ่มปุ๋ย” แต่คือการทำให้ ธาตุอาหารที่ใส่ลงไปสูญเสียน้อยลง และอยู่พร้อมให้รากนำไปใช้ในช่วงเวลาที่เหมาะสม

บทความโดย : THAI GREEN AGRO